GIT-PD gaat uit van principes waarvan vaak al herhaaldelijk is aangetoond dat ze leiden tot effectievere zorg. Die principes kunnen op een aantal niveaus worden beschreven.
Organisatie
Een aantal principes hebben te maken met de wijze waarop een behandelteam ingebed is in een instelling en hoe de algemene afspraken worden vastgelegd.
- Structuur: structuur is een breed begrip dat vooral verwijst naar het belang van duidelijkheid en voorspelbaarheid: het is duidelijk wat de openingsuren van de afdeling zijn, hoe behandelaars bereikt kunnen worden, wie welke rol in de behandeling speelt, wanneer behandelonderdelen ingeroosterd zijn, hoe lang ze duren, wanneer er wordt geëvalueerd, welke afspraken gelden rond privacy en grenzen enzoverder.
Context van deskundigheid: De principes van GIT-PD kunnen prima worden uitgevoerd door behandelaars met weinig ervaring en opleiding. Wel is het belangrijk dat deze behandelaars voldoende ingebed zijn in een team of instelling waarin wel ervaring en deskundigheid is zodat er een klankbord is voor ingewikkelde situaties. Dat kan bijvoorbeeld een supervisor of consultant zijn die aan een team verbonden is.
Stabiele en steunende organisatie: mensen met persoonlijkheidsstoornissen zijn vaak erg gevoelig aan veranderingen. Het is daarom belangrijk dat er voldoende continuïteit is in de behandelteams, dat er geen plotse en onaangekondigde reorganisaties optreden. Verder is het belangrijk dat een team zich gesteund voelt binnen een instelling, bijvoorbeeld: wanneer er sprake is van crisis-situaties die passen bij de persoonlijkheidsstoornis, is het belangrijk dat de instelling niet te angstig, controlerend of beheersmatig gaat optreden. Tenslotte is het belangrijk dat de instelling voldoende teamoverleggen, intervisie en supervisie kan borgen voor het team.
| Niveau | Principe | Betekenis | Common factors |
| Organisatie-principes | Steun | De instelling faciliteert het team (training, overlegtijd, supervisie) | |
| Buffer | De instelling schermt het team af voor interne of externe ontregelende invloeden | ||
| Netwerk/context van expertise | Het team is ingebed in een bredere context van expertise binnen of buiten de instelling (bv. netwerk van GIT-PD) | ||
| Teamgrootte/-samenstelling | Een team heeft een mediumgrootte (4-8) en evenwichtige samenstelling (met voldoende ervaring en expertise) | ||
| Inbedding | Een team heeft reguliere behandelplanbesprekingen, supervisies en intervisies | ||
| Kwaliteits-monitoring | Een team monitort de werking (audit, teamsupervisie) en behandelresultaten regelmatig |
Team
Doorgaans zal een team van behandelaars betrokken zijn rond een casus of zal een behandelprogramma door een team vormgegeven worden. De cultuur van het team kan erg bepalend zijn voor de behandelresultaten.
Empowerend: teamleden verschillen onderling. Behandelaars gaan het meest effectief hulp kunnen bieden wanneer ze datgene kunnen doen waar ze goed in zijn. Dat betekent dat verschillende behandelaars een verschillende bijdrage kunnen hebben. In een GIT-PD team zal er typisch worden gekeken hoe een behandelaar in zijn of haar kracht kan komen om die bijdrage aan de behandeling te bieden die past bij de eigen kwaliteiten en opleiding.
| Niveau | Principe | Betekenis | Common factors |
| Team-principes | Help elkaar in een team | Help je collega om gericht te blijven op de common factors door de volgende vragen te stellen: – Ben je eerlijk tegen deze cliënt? (echt) – Vind je hem/haar nog steeds aardig? (positieve benadering) – Is hij/zij het eens met de doelen en taken in de behandeling? (consensus over doelen/taken) – Zijn er breuken/wrijvingen? (herstellen van breuken) – Ben je iets aan het vermijden (emoties)? – Handel je te snel of te langzaam? (zelfreflectie) | |
| Benut verschillen | Zorg ervoor dat in een team verschillende meningen en inzichten op tafel komen, onderzocht worden en bij elkaar gebracht worden | ||
| Maak beleid beredeneerd | Wees er je bewust van wanneer bepaalde beslissingen ten aanzien van beleid te snel of te traag gaan | ||
| Aandacht voor teamprocessen (practice what you preach) | Hanteer dezelfde principes (common factors) ook in de onderlinge teamrelaties (transparantie, empathie, positieve benadering, bespreken breuken, emoties bespreken,…) |
Klinisch proces
- Doelgericht: een behandeling is doorgaans effectiever wanneer ze gericht is op specifieke, concrete doelen en wanneer die doelen ook regelmatig worden geëvalueerd.
- Gefaseerd: een behandeling is in principe beperkt in de tijd en opgedeeld in fasen. GIT-PD moedigt episodische zorg aan, waarbij periodes van actieve behandeling afgewisseld kunnen worden met periodes van zelf-management van eventuele problemen.
- Modulair: GIT-PD behandelingen zijn doorgaans modulair opgebouwd, waarbij specifieke behandelmodules in overleg met de cliënt ingezet worden om specifieke probleemgebieden aan te pakken.
- Doelgericht: een behandeling is doorgaans effectiever wanneer ze gericht is op specifieke, concrete doelen en wanneer die doelen ook regelmatig worden geëvalueerd.
| Niveau | Principe | Betekenis | Common factors |
| Klinisch proces principes | Handleiding | Behandeling staat beschreven in een handleiding Wie behandelen we en wat zijn gemeenschappelijke probleemgebieden?Welke modules hebben we voor deze probleemgebieden? | |
| Structuur | Behandeling heeft structuur Assessment-behandelfase-booster/nazorgEpisodische behandeling | ||
| Dosis | Behandeling heeft voldoende maar ook duidelijk begrensde dosis (intensiteit / duur) | ||
| Doelgericht | Behandeling is doelgericht en doelen worden geëvalueerd (behandelplan) | ||
| Persoonlijk | Behandeling is persoonlijk afgestemd (modulair) | ||
| Empowerment en generalisering | Behandeling is voortdurend gericht op het empoweren van cliënten en hun systemen om behandelresultaten te generaliseren | ||
| Context | Behandeling is gericht op generalisering en empowerment van de cliënt en diens context | Feedback-gericht |
Behandelaars
Behandelaars zijn in hun interactie met de cliënt (en naaste) steeds gericht op een aantal common factors. De meeste van deze common factors staan ten dienste van het opbouwen van een emotioneel nabij en authentiek contact en het vasthouden van een stevige behandelrelatie.
- Empathie: een behandelaar tracht zich steeds een beeld te vormen van de binnenwereld (gedachten, emoties) van de cliënt en geeft dat terug aan de cliënt zodat die zich van binnenuit begrepen kan voelen
- Positieve benadering: een behandelaar tracht steeds de intentie achter (mogelijk schadelijk) gedrag te belichten en tracht steeds ook de kwaliteiten van de cliënt te zien, waardoor de cliënt positief benaderd wordt
- Echtheid: een behandelaar is eerlijk, authentiek en transparant en zorgt ervoor dat wat hij/zij denkt en voelt ook besproken kan worden en niet verzwegen
- Overeenstemming over doelen en taken in behandeling: een behandelaar zoekt steeds actieve samenwerking met de cliënt rondom doelen (wat wil de cliënt bereiken met de behandeling?) en taken (wat wordt van de cliënt binnen en buiten therapie verwacht om dit doel te bereiken?)
- Uitdrukken van emoties: een behandelaar helpt een cliënt naar (pijnlijke) emoties toe te gaan om ze te ervaren en onder woorden te brengen
- Herstellen van breuken: een behandelaar volgt steeds de kwaliteit van de relatie/samenwerking op en bespreekt eventuele spanningen/wrijvingen/breuken actief
- Bevorderen van de zelfreflectie: een behandelaar helpt de cliënt om zichzelf en anderen beter te begrijpen door de linken te helpen leggen tussen gebeurtenissen, gedachten en gevoelens, en eruit voortvloeiende handelingen.
| Niveau | Principe | Betekenis | Common factors |
| Therapeut-principes | Nieuwsgierig Valideren Positieve benadering Echt & authentiek | De behandelaar bouwt een positieve, betrokken, authentieke en emotioneel nabije relatie op met de cliënt en zijn/haar systeem | Maken van contact/opbouwen van een relatie |
| Vertragen van het denken | De behandelaar helpt de cliënt voortdurend om stil te staan bij zichzelf en het eigen gedrag | Bevorderen zelfreflectie | |
| Samenwerken tégen het probleem en zoeken naar overeenstemming over doelen en taken in behandeling | De behandelaar versterkt het zelfvertrouwen en de ‘sense of agency’ door steeds samen met de cliënt te zoeken naar wat die wil veranderen en hoe de cliënt daarin samen met naasten zoveel mogelijk zelf in kan doen. | Consensus over doelen en taken | |
| Naar emoties toegaan | De behandelaar helpt de cliënt steeds naar emoties toe te gaan | Uitdrukken van emoties | |
| Focus op relaties | De behandelaar gaat een transparante relatie aan, monitort daarin mogelijke breuken en pakt die actief op | Herstellen van breuken |